Fundusz Promocji Twórczości

Cechą charakterystyczną domeny publicznej (Co to jest domena publiczna?) jest brak ochrony autorskich praw majątkowych. Innymi słowy, dzieła znajdujące się w domenie publicznej mogą być wykorzystywane bez potrzeby ubiegania się o licencje oraz bez konieczności zapłaty tantiem. Czy jednak oznacza to, że z utworem znajdującym się w domenie publicznej możemy zrobć wszystko i zwolnieni jesteśmy z jakichkolwiek obowiązków?

W przypadku dzieł należących do domeny publicznej na pewno nie jesteśmy zwolnieni od poszanowania autorskich praw osobistych. Obowiązek poszanowania tych praw osobistych jest szczególnie widoczny w przypadku dokonywania przeróbek lub opracowań mogących doprowadzić do znacznego zniekształcenia utworu. Wówczas z odpowiednimi roszczeniami mogą występować osoby bliskie lub spadkobiercy twórcy, a czasem również stowarzyszenia twórców właściwe ze względu na rodzaj twórczości.

W niektórych ustawodawstwach (należy do nich ustawodawstwo polskie) przewidziano również instytucję tzw. domaine public payant, tj. obowiązek po stronie eksploatujących dzieła, co do których prawa majątkowe już wygasły, zapłaty pewnych kwot na specjalny fundusz wspierania przedsiębiorczości. W Polsce funduszem takim jest Fundusz Promocji Twórczości. Na podstawie art. 40 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych producenci lub wytwórcy egzemplarzy utworów literackich, muzycznych, plastycznych, fotograficznych i kartograficznych, niekorzystających z ochrony majątkowych praw autorskich, obowiązani są do uiszczenia na rzecz Funduszu od 5 do 8% wpływów brutto ze sprzedaży egzemplarzy tych utworów. Obowiązek powyższy powstaje w przypadku wydań publikowanych na terenie RP. Wysokość opłat na fundusz ustalona jest rozporządzeniem Ministra Kultury z dnia 24 stycznia 2003 r. w sprawie wysokości procentu wpłat   na Fundusz Promocji Twórczości (Dz. U. 2003 nr 41, poz. 354). Biorąc pod uwagę fakt, że rozporządzenie to, w odróżnieniu od wcześniejszego stanu prawnego, nie zawiera już postanowień dotyczących opracowań utworów niechronionych, niektórzy autorzy przyjmują, że tego rodzaju utwory nie podlegają opłacie (E. Traple, w: J. Barta (red.), System Prawa Prywatnego, tom 13 - Prawo autorskie, CH Beck/INP PAN, Warszawa 2007, s. 201, 206, 208).