Jak sprawdzić partnera biznesowego?

Prowadząc firmę, czy też poszukując partnerów do nowo otwieranego przedsięwzięcia, wiele osób zastanawia się w jaki sposób sprawdzić wiarygodność nieznanej do tej pory firmy czy uzyskać na jej temat inne informacje. Pierwszym źródłem informacji (oprócz wywiadów na temat kontrahenta u znajomych przedsiębiorców, lektury doniesień prasowych itp.) są różnego rodzaju rejestry, z których podstawowe znaczenie posiadają Krajowy Rejestr Sądowy oraz ewidencja działalności gospodarczej. Istnieją też jednak inne rejestry oraz sposoby pozyskiwania informacji o partnerach gospodarczych. Ich znajomość umożliwić nam może decyzję, czy w ogóle warto angażować się we współpracę z określonym podmiotem.

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY pełni różne funkcje (ewidencyjną, legalizacyjną), obok nich jednak stanowi on dla osób trzecich podstawowe (a często jedyne) źródło informacji o podmiotach objętych obowiązkiem wpisu (są to ogólnie rzecz biorąc przedsiębiorcy, nie będący przedsiębiorcami jednoosobowymi, gdyż ci wpisywani są do Ewidencji Działalności Gospodarczej, por. art. 36 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym). Spełnia on tym samym również funkcję informacyjną. Rejestr ten prowadzony jest w systemie informatycznym przez sądy rejonowe (sądy gospodarcze), obejmujące swoją właściwością obszar województwa lub jego część. Przykładowo, dla Szczecina jest to Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. Centralna Informacja Krajowego Rejestru Sądowego wydaje odpisy, wyciągi i zaświadczenia oraz udziela informacji z Rejestru, które mają moc dokumentów urzędowych, jeżeli zostały wydane w formie papierowej. Centralna Informacja wydaje również z katalogu kopie dokumentów drogą elektroniczną (por. art. 4 ustawy o KRS). Katalog, o którym mowa, obejmuje m.in. akty założycielskie, umowy oraz statuty, jeżeli są oddzielnymi aktami, a także uchwały o ich zmianie; roczne sprawozdania finansowe itp. spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, spółek akcyjnych, spółek komandytowo-akcyjnych i spółek europejskich (por. art. 8a ustawy o KRS).

Stosownie do art. 8 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, rejestr ten jest jawny (art. 8 ustawy o KRS). Oznacza to, że każdy, kto chce z niego skorzystać ma prawo dostępu do danych tam zgromadzonych za pomocą Centralnej Informacji KRS. Osoba taka nie musi przy tym wykazywać jakiegokolwiek interesu prawnego czy faktycznego, który uzasadniałby konieczność wglądu do danych Rejestru. Dostęp do Krajowego Rejestru Sądowego możliwy jest również drogą elektroniczną. Zwrócić też należy uwagę, jawność Rejestru rozszerzona została poprzez dodatkowy obowiązek ogłaszania danych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (art. 13 ust. 1 ustawy o KRS). Stanowi on dodatkowe źródło umożliwiające zainteresowanym podmiotom zapoznanie się z interesującymi je informacjami o podmiocie wpisanym do Rejestru. Ponadto, od dnia ogłoszenia w Monitorze nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów. W przypadku jednak rozbieżności między wpisem do Rejestru a ogłoszeniem w Monitorze, rozstrzygający jest wpis w Rejestrze.

Krajowy Rejestr Gospodarczy jest cennym źródłem informacji przede wszystkim dlatego, że ustawodawca nakłada na podmioty podlegające wpisowi obowiązek ujawniania oraz aktualizowania danych. Dlatego dane wpisane do Rejestru objęte są domniemaniem prawdziwości (art. 17 ustawy o KRS). Wpisy do Rejestru korzystają również z rękojmi wiary publicznej w tym znaczeniu, że nikt nie może zasłaniać się nieznajomością treści wpisów w Rejestrze lub ogłoszeń tych wpisów. Obie powyższe zasady wpływają wydatnie na zwiększenie wiarygodności informacji ujawnionych w Rejestrze. Z drugiej jednak strony pamiętać warto, że w związku z działaniem tych zasad, nieznajomość wpisów zawartych w rejestrze może nieść ze sobą dla osoby trzeciej określone skutki ujemne (ustawa przyjmuje, że osoba ta powinna znać dane zamieszczone w Rejestrze).

Krajowy Rejestr Sądowy składa się z:

1) rejestru przedsiębiorców,

2) rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej;

3) rejestru dłużników niewypłacalnych.

Zakres danych podlegających wpisowi do rejestru przedsiębiorców określony został w art. 38 – 48 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.

W rejestrze dłużników niewypłacalnych pewne kategorie podmiotów wpisywane są przez sąd z urzędu (por. art. 55 ustawy o KRS). Ponadto, na wniosek wierzyciela posiadającego tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko osobie fizycznej, wpisuje się do rejestru dłużników niewypłacalnych dłużnika, który w terminie 30 dni od daty wezwania do spełnienia świadczenia nie zapłacił należności stwierdzonej tytułem wykonawczym (art. 56 ustawy o KRS).

EWIDENCJA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ jest rejestrem przedsiębiorców jednoosobowych prowadzonym jako zadanie zlecone przez gminy. Do ewidencji tej wpisywane są osoby fizyczne (w tym wspólnicy spółek cywilnych), prowadzące działalność gospodarczą. Zwrócić należy uwagę, że od 1 lipca 2011 r. wejdą w życie art. 23–39 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, wprowadzające istotne zmiany do ewidencjonowania przedsiębiorców jednoosobowych poprzez utworzenie Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej.

Ewidencja działalności gospodarczej jest – podobnie jak Krajowy Rejestr Sądowy – jawna. Każdy ma prawo do przeglądania ewidencji, sporządzania z niej notatek itp., bez potrzeby wykazywania przyczyn swego zainteresowania określonym podmiotem.

Dostęp do niektórych danych ewidencji działalności gospodarczej możliwy jest również poprzez Internet (np. na stronie Urzędu Miasta Szczecin).

Obowiązujące przepisy nie zawierają natomiast charakterystycznego dla Krajowego Rejestru Sądowego systemu domniemań związanych z wpisem. Nie ma również zastosowania zasada wiarygodności wpisu (por. jednak art. 33 ustawy, który wejdzie w życie 1.07.2001 r.).

INNE REJESTRY

Obok omówionych dwu podstawowych rejestrów funkcjonują i inne, np. oddzielne rejestry dla poszczególnych wolnych zawodów (rejestr biegłych rewidentów, rejestr osób prawnych uprawnionych do wykonywania doradztwa podatkowego itp.). Ważną rolę odgrywają również rejestry prowadzone na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, spośród których najbardziej znanym jest Krajowy Rejestr Długów. Działają też jednak i rejestry branżowe, których przykładem jest Rejestr Dłużników Transportowych.

W celu pozyskania informacji i kontrahencie korzystać też można również z usług różnego rodzaju wywiadowi gospodarczych. Takie wyspecjalizowane podmioty są w stanie uzyskać informacje o przedsiębiorcy, które wykraczają poza katalog danych powszechnie dostępnych i obejmować mogą: wysokość zatrudnienia, park samochodowy (liczba i rodzaje samochodów), wskaźniki (m.in. CR – płynności bieżącej, ROS – rentowności sprzedaży, ROA – rentowności aktywów, ROE – rentowności kapitałów własnych), wierzytelności, dane dotyczące przeterminowanych płatności itp. (por. K. Pawlak: Swoich partnerów biznesowych lepiej jest zawczasu sprawdzać, Rzeczpospolita z 10-03-2008).

LITERATURA:

A. Kidyba: Prawo handlowe, wyd. 11, Warszawa 2009.

K. Pawlak: Swoich partnerów biznesowych lepiej jest zawczasu sprawdzać, Rzeczpospolita z 10-03-2008.

A. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, K. Szwaja: Kodeks spółek handlowych. Pozakodeksowe prawo handlowe. Komentarz, t. V, Warszawa 2008.