Open Source

Prowadząc działalność gospodarczą przedsiębiorca nie działa w próżni. Wielokrotnie (i to niezależnie od dziedziny, którą się zajmuje) korzysta z cudzych utworów lub, opracowując nowe utwory, zmuszony jest bazować na dorobku innych, modyfikując go i udoskonalając. Powstaje w związku z tym ważne w praktyce wykonywania działalności gospodarczej pytanie: na jakich zasadach możliwe jest korzystanie oraz modyfikowanie upublicznionych dzieł innych osób, w sposób nie naruszający przysługujących im praw autorskich?

W rozważaniach na ten temat pomijamy przypadek otrzymania licencji od osoby, której przysługują do dzieła autorskie prawa majątkowe, co wiąże się z dokonywaniem na jej rzecz   odpowiednich odpłatności (na ten temat czytaj: JAK UZYSKAĆ LICENCJÄ? w rubryce Własność intelektualna - Kto to ma?"). Za prawa autorskie (za użycie cudzych dzieł) trzeba bowiem płacić, co w sposób oczywisty wypływa z charakteru praw własności intelektualnej. Niemniej jednak małe firmy - szczególnie te rozpoczynające dopiero swoją działalność - zainteresowane są najczęściej w redukcji wydatków, dążąc również do ograniczenia opłat licencyjnych. Wychodzić one powinny z założenia, że nawet w przypadku nabycia własności konkretnego egzemplarza utworu (na przykład audiowizualnego) nie nabywają automatycznie prawa do wykorzystywania go w celach gospodarczych. Do tego konieczna jest bowiem dodatkowa licencja, pozwalająca używać go również w celach komercyjnych.

Czy jednak zawsze?

Zwracano już uwagę, że część wytworów twórczej działalności ludzkiej dostępna być może - również dla przedsiębiorców - z racji swojej przynależności do domeny publicznej. Możliwość taką oferują również niektóre licencje Open Content (czytaj: COPYRIGHT, COPYLEFT I DOMENA PUBLICZNE Własność intelektualna - Kto to ma?" oraz Co to jest domena publiczna?). Istnienie tego rodzaju licencji jest wyrazem ideologii zmierzającej do udostępnienia swobodnego i - co ważne - bezpłatnego dostępu do dóbr kultury, przy poszanowaniu podstawowych praw autorów (por. na przykład Jamendo - i szafa gra). U podstaw tej ideologii legła idea dzielenia się twórczością z innymi poprzez rezygnację przez autorów z części przysługujących im uprawnień. Instrumentem wykorzystywanym w tym celu są licencje określane mianem licencji Open Content, zaś najdalej idącymi licencjami tego rodzaju są te, określane mianem Creative Commons (por. Co to jest "?Creative Commons"?). Najdalej idąca licencja Creative Commons (CC) upoważnia do dowolnego - również gospodarczego - eksploatowania dzieła, pod warunkiem respektowania praw osobistych autora. Odrębne licencje Open Source dotyczą oprogramowania komputerowego.