Oznaczenia geograficzne

Każdy wie zapewne z własnego doświadczenia, że istnieje wiele produktów, które kupowane są przez nas właśnie ze względu na pochodzenie z określonego miejsca, z którym związane są ich właściwości. Nazwy geograficzne stanowią zatem najczęściej nie tylko wskazówkę mówiącą o pochodzeniu towaru z określonego obszaru geograficznego, lecz zaświadczają również o jego określonej jakości czy właściwościach. Ze względu na ochronę zaufania klientów (jednocześnie jednak mając na uwadze interes określonych przedsiębiorców) nieuprawnione używanie oznaczeń nazw geograficznych zabronione jest jako wprowadzające w błąd oraz naruszające prawo przedsiębiorców uprawnionych do jego używania.

Oznaczenia geograficzne i oznaczenia pochodzenia są przedmiotem regulacji wielu aktów prawnych prawa krajowego, międzynarodowego oraz prawa Unii Europejskiej. Ponieważ z jednej strony możliwość używania takich oznaczeń w działalności gospodarczej niesie ze sobą wymierne korzyści, z drugiej jednak nieuprawnione ich użycie pociąga za sobą niemiłe konsekwencje prawne, warto choćby w zarysie zapoznać się z wybranymi regulacjami na ten temat.

Ochrona w prawie międzynarodowym

Problematyka oznaczeń geograficznych i oznaczeń pochodzenia uregulowana jest na poziomie międzynarodowym w umowach, przede wszystkim w Porozumieniu w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS – załącznik do Dz. U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143), stanowiące jeden z załączników do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu – WTO (Dz. U. z 1995 r. Nr 98, poz. 484) oraz w konwencji paryskiej z dnia 20 marca 1883 r. o ochronie własności przemysłowej. W art. 22 Porozumienia TRIPS zdefiniowano pojęcie oznaczeń geograficznych (geographical indication), przyjmując, że za takie uznać należy oznaczenia, które identyfikują towar jako pochodzący z terytorium członka lub regionu, lub miejsca na tym terytorium, jeżeli pewna jakość, reputacja lub Ina cecha towaru jest przypisywana zasadniczo pochodzeniu geograficznemu tego towaru.

Zakres zobowiązań państw-sygnatariuszy określony został w art. 22 ust. 2 TRIPS, stosownie do którego w odniesieniu do oznaczeń geograficznych zobowiązane są one do udostępnienia zainteresowanym stronom środków prawnych w celu zapobieżenia:

a) stosowaniu jakichkolwiek środków dla oznaczenia lub przedstawienia towaru, które w sposób wprowadzający odbiorców w błąd co do pochodzenia geograficznego tego towaru wskazują lub sugerują, że towar ten pochodzi z obszaru geograficznego innego niż rzeczywiste miejsce pochodzenia;

b) jakiemukolwiek używaniu, które jest aktem nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 10^bis konwencji paryskiej.

W konwencji paryskiej z dnia 20 marca 1883 r. o ochronie własności przemysłowej, w art. 1 ust. 2 wskazano, że przedmiotem ochrony są m.in. „oznaczenia pochodzenia” lub „nazwy pochodzenia”. Określone w prawie międzynarodowym sankcje  na wypadek nadużyć – np. zajęcie towaru przy wwozie na terytorium państwa-sygnatariusza w przypadku używania fałszywego oznaczenia, dotyczącego pochodzenia produktu – wynikać miały z ustawodawstwa krajowego (zasada priorytetu ustawodawstwa krajowego, por. art. 9 ust. 1 w zw. z art. 10 oraz art. 30 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, Dz. U. nr 68, poz. 622 ze zm.).

Ochrona w prawie Unii Europejskiej

Oznaczenia pochodzenia oraz oznaczenia geograficzne chronione są również na podstawie szeregu aktów prawa wtórnego Unii Europejskiej (patrz: informacja na stronie Urzędu Patentowego RP). Warto wiedzieć, że w przypadku ochrony na podstawie tych przepisów nie ma zastosowania ochrona przewidziana prawem krajowym. Podstawowym aktem w tym zakresie jest rozporządzenie Rady (WE) nr 510/2006 z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. UE nr L 93/12 z 2006 r. Specjalna ochrona dotyczy oznaczeń geograficznych win i wyrobów spirytusowych.

Powyższe rozporządzenie nie obejmuje towarów, w których nie ma związku między jakością, dobrą opinią czy innymi cechami towarów a ich geograficznych pochodzeniem.

Według rozporządzenia „nazwa pochodzenia” oznacza nazwę regionu, określone